Viêm da do ấu trùng bướm – Cảnh giác vào mùa hè

Thứ Hai, 30-07-2018

Viêm da do ấu trùng bướm là một dạng viêm da do côn trùng gặp nhiều ở một số khu vực có môi trường thích hợp cho côn trùng cư trú và phát triển. Ở nước ta, viêm da do ấu trùng bướm phát triển nhiều vào giai đoạn hè do có nhiều điều kiện thuận lợi cho côn trùng sinh sôi.

Thống kê trên thế giới có khoảng 125,000 đến khoảng 150,000 loại côn trùng thuộc chủng sâu bướm. Tuy nhiên, đa phần các loại sâu bướm khá vô hại, chỉ có một số ít loại có thể gây viêm da khi tiếp xúc với da của chúng ta.

viêm da do ấu trùng bướm
Viêm da do ấu trùng bướm thường bùng phát vào mùa hè, thời điểm nhiều loại côn trùng sinh sản

I. Vì sao ấu trùng bướm gây viêm da?

Sâu bướm là giai đoạn đầu đời của bướm, trong giai đoạn này chúng khá yếu ớt và có nhiều kẻ thù. Để tự vệ, một số loại sâu bướm thường phát triển các lông và gai nhọn trên thân chứa một số loại độc tố và các thành phần gây kích ứng khác nhau.

Khi con người hoặc các loại động vật tiếp xúc với những loại sâu bướm này sẽ có phản ứng kích ứng da, viêm da tiếp xúc. Ngoài tiếp xúc trực tiếp, một số trường hợp tiếp xúc gần với các loại sâu bướm này vẫn có thể gặp phải các phản ứng viêm da do những sợi lông hoặc phấn trên người ấu trùng bướm bay trong không khí, gây ngứa ngáy và kích ứng.

Một số loại côn trùng cũng có thể chủ động cắn người và các loại động vật khác khi chúng cảm thấy bị đe dọa, từ đó gây ra các thương tổn viêm sưng da trên vị trí vết cắn. Không chỉ các loại sâu bướm, một số ấu trùng bướm dạng kén cũng có khả năng gây viêm da khi tiếp xúc trực tiếp hoặc tiếp xúc gần.

II. Những loại ấu trùng bướm nào gây viêm da

Đa số những loại ấu trùng bướm gây viêm da thuộc bộ Lepidoptera. Đây là một bộ lớn trong lớp côn trùng, gồm có các loại bướm, ngài. Các loại ấu trùng của những loại bướm, ngài này thường có thể gây ra các phản ứng trên da của bạn nếu tiếp xúc gần hoặc tiếp xúc trực tiếp.

Ở nước ta, một số loài bướm, đặc biệt là bướm hai chấm đục thân lúa (tryporyza incertulas), các loài bướm đêm và ngài là những loại có khả năng gây ngứa cao. Giai đoạn tháng 5 – 6 và tháng 9 – 10 là những thời điểm các loại bướm này sinh sản và bùng phát mạnh.

viêm da do ấu trùng bướm hai chấm đục thân lúa
Ấu trùng bướm hai chấm đục thân lúa có thể gây viêm da khi phát triển thành bướm, ngoài ra một số loại sâu lông, ngài,… cũng có khả năng gây viêm da

III. Dấu hiệu viêm da do ấu trùng bướm

Viêm da do ấu trùng bướm có các mức độ phản ứng rất đa dạng và khác nhau. Phần lớn bệnh nhân có dấu hiệu viêm da do ấu trùng bướm thường nhầm lẫn với các dạng bệnh ngoài da khác. Thông thường sau khi tiếp xúc với các loại sâu bướm, bệnh nhân sẽ có một số dấu hiệu chính như:

1. Phản ứng tại chỗ

Đa số những trường hợp có phản ứng tại chỗ thường là tiếp xúc trực tiếp với ấu trùng sâu bướm. Tại vị trí tiếp xúc trực tiếp có thể bị ngứa ngáy, cảm giác như bị châm chích. Một số trường hợp có thể sưng đỏ, hơi đau. Những trường hợp phản ứng tại chỗ do ấu trùng bướm thường hiếm khi nặng nhưng cũng có một số trường hợp bị quá mẫn, xuất hiện các dấu hiệu đau đầu, chóng mặt, vã mồ hôi, đau bụng.

triệu chứng viêm da do ấu trùng bướm
Khi tiếp xúc với da, ấu trùng bướm có thể gây ra các triệu chứng ngứa ngáy, khó chịu, mề đay, viêm sưng,…

2. Phản ứng toàn thân

Thường xuất hiện ở những trường hợp bệnh nhân có tiếp xúc với các loại sâu bướm, ấu trùng hoặc bướm có lông, phấn. Các loại phấn và lông của ấu trùng khá nhẹ nên rất dễ khuyếch tán và lan trong không khí gây ra tình trạng ngứa, viêm, sưng, viêm da hoặc mề đay tại nhiều vị trí rải rác toàn thân. Trong đó thường gặp nhất là các phản ứng mề đay.

3. Phản ứng nhãn khoa

Đây là một dạng phản ứng hiếm gặp nhưng khá khó chịu nếu không may gặp phải. Những trường hợp có phản ứng nhãn khoa gặp nhiều ở vùng da mí mắt do phấn và lông ấu trùng sâu bướm bay vào mắt hoặc do chúng ta đưa tay dụi vào mắt khiến cho phát tán các yếu tố này.

Phản ứng nhãn khoa xuất hiện khá nhanh sau khi có tiếp xúc bởi vùng da mắt khá mỏng và nhạy cảm nên các yếu tố kích ứng sẽ gây bùng phát ngoài da rất nhanh. Hầu hết các loại ấu trùng bướm, sâu lông,… đều có thể gây ra phản ứng nhãn khoa nếu lông và phấn của chúng bám vào mắt.

4. Phản ứng sốc phản vệ

Đây là dạng phản ứng rất nặng khi tiếp xúc với một sô loại côn trùng, ấu trùng bướm có độc tính cao hoặc do cơ địa của bệnh nhân quá mẫn cảm. Ở những trường hợp này, bệnh nhân thường xuất hiện hàng loạt các dấu hiệu đau đầu dữ dội, co thắt cơ, khó thở, co giật, chóng mặt, vã mồ hôi, đau bụng. Một số trường hợp ngất xỉu và tuột huyết áp.

Tỉ lệ xuất hiện những trường hợp sốc phản vệ cực kỳ hiếm gặp nhưng lại rất nặng. Những trường hợp này cần cấp cứu khẩn cấp để tránh nguy kịch đến tính mạng.

IV. Chẩn đoán, xử lý và điều trị viêm da do ấu trùng bướm

1. Chẩn đoán

Các phản ứng viêm da với ấu trùng bướm và một số loại côn trùng thường hay bị nhầm lẫn vì các dấu hiệu tương đối giống với một số bệnh ngoài da khác. Bên cạnh các dấu hiệu ngoài da, bác sĩ cũng có thể áp dụng các xét nghiệm khác để chẩn đoán và phân loại tình trạng bệnh.

2. Xử lý viêm da do ấu trùng bướm

Đối với tình trạng viêm da do ấu trùng bướm, bệnh nhân cần được xử lý ngoài da trước khi tiến hành điều trị. Nhân viên y tế có thể dùng một số biện sau:

  • Dùng kẹp, nhíp, loại bỏ cá thể ấu trùng hoặc bướm nếu chúng còn bám dính trên bề mặt da.
  • Sử dụng băng dính dán trên bề mặt da sau đó kéo lên để làm sạch, loại bỏ các loại bụi phấn, lông của ấu trùng bướm còn bám lại trên da bệnh nhân.
  • Rửa vị trí bị ảnh hưởng với xà phòng và nước.
  • Bệnh nhân được thay quần áo sau đó vệ sinh sạch quần áo cũ.
xử lý viêm da do ấu trùng bướm
Dùng băng dính để xử lý các loại lông, phấn do ấu trùng bướm để lại trên da

Sau khi xử lý tại chỗ, tình trạng viêm da do ấu trùng bướm có thể được điều trị bằng một số biện pháp tùy theo trường hợp cụ thể với một số loại thuốc như:

  • Paracetamol, một số thuốc giảm đau khác và các thuốc gây tê tại chỗ.
  • Với các vùng da bị viêm thường được điều trị bằng steroid hoặc các loại thuốc có hoạt lực tương tự.
  • Điều trị bằng các loại thuốc kháng histamine giúp giảm các phản ứng kích ứng ngoài da, dị ứng, ngứa ngáy.

V. Các biện pháp phòng tránh viêm da do ấu trùng bướm

Phòng tránh bệnh viêm da do ấu trùng bướm có vai trò quan trọng hơn cả việc điều trị. Để tránh những ảnh hưởng không mong muốn do côn trùng bướm gây ra, tốt nhất bạn nên lưu ý một số biện pháp phòng tránh như sau:

  • Vệ sinh nhà cửa, nơi sống thường xuyên để tránh ảnh hưởng của các loại côn trùng.
  • Hạn chế đi vào các khu vực đất trống, bãi cỏ, bụi rậm, nhất à vào mùa hè và thời điểm về đêm.
  • Đóng kín cửa vào mùa hè, đặc biệt là về đêm để tránh các loại côn trùng bay vào nhà.
  • Không chạm vào các loại côn trùng bằng tay, hạn chế tiế xúc gần với các loại ấu trùng bướm có lông, phấn.
  • Luôn kiễm tra kỹ các vật dụng thường dùng, đặc biệt là đối với những nhà có tiền sử viêm da do côn trùng.
  • Mắc màn khi đi ngủ, kiểm tra kỹ quần áo và các vật dụng khác trước khi dùng để tránh nguy cơ các loại côn trùng tiếp xúc trực tiếp với da.
phòng ngừa viêm da do ấu trùng
Đóng cửa là biện pháp hiệu quả nhất để cải thiện tình trạng viêm da do ấu trùng bướm và các loại côn trùng khác

Trên đây là một trong số thông tin bạn cần biết về tình trạng viêm da do côn trùng. Điều trị đúng cách cũng như áp dụng các biện pháp phòng tránh viêm da là rất qunan trọng đối với sức khỏe. Hi vọng một số thông tin hữu ích trên có thể giúp bạn sớm cải thiện và phòng ngừa hiệu quả tình trạng này tình trạng này.

Một số thông tin hữu ích bạn cần biết

CHIA SẺ NỘI DUNG

Có bao nhiêu loại viêm da hiện nay? Bạn đã hiểu rõ?

Viêm da là một dạng thương tổn phổ...

Vào mùa hè hãy cẩn thận với 7 loại bệnh viêm da dễ mắc

Hè là thời điểm có nhiều hoạt động...

5 dạng viêm da ở trẻ nhỏ do liên cầu

Trẻ em và trẻ sơ sinh là những...