Điều trị bệnh chàm cơ địa – Hiểu rõ để chữa đúng

07/07/2018

Bệnh chàm cơ địa là một dạng bệnh ngoài da gây thương tổn trên bề mặt biểu bì, không lây, bệnh thường kéo dài, tái đi tái lại gây khó chịu cho bệnh nhân. Việc điều trị bệnh chàm cơ địa cần được thực hiện sớm bởi càng để lâu, bệnh càng khó chữa.

Chàm cơ địa chiếm một tỉ lệ tương đối cao trong số các bệnh da. Đây được đánh giá là một bệnh ngoài da dai dẳng kéo dài, việc điều trị tương đối phức tạp cần phối hợp nhiều cách thức điều trị, chăm sóc da cũng như chủ động phòng ngừa bệnh thường xuyên để đảm bảo sức khỏe cho bệnh nhân.

điều trị bệnh chàm cơ địa đúng cách

Chữa bệnh chàm cơ địa cần áp dụng đúng cách và tiến hành sớm, tránh để bệnh kéo dài

I. Tìm hiểu bệnh chàm cơ địa

Bệnh chàm cơ địa (Atopic Dermatitis) là một dạng bệnh ngoài da gây thương tổn trên bề mặt biểu bì, không lây và có thể tiến triển kéo dài, dễ tái đi tái lại thành nhiều đợt nối tiếp nhau. Bệnh có ba thể là chàm cơ địa cấp tính, chàm cơ địa bán cấp và chàm cơ địa mãn tính. Đây được xem là một trong những căn bệnh phức tạp liên quan đến nhiều yếu tố bên trong và bên ngoài cơ thể.

Ảnh hưởng của bệnh chàm cơ địa xuất hiện chủ yếu ở lớp nông của da, gây ra tình trạng viêm và thương tổn các tế bào biểu bì. Tình trạng thương tổn không tập trung cố định ở một vùng da cố định nào mà có thể rải rác hoặc lan rộng. Do mức độ phức tạp của bệnh chàm cơ địa nên căn bệnh này còn được nhiều chuyên gia xem là một hội chứng ngoài da. Việc điều trị bệnh chàm cơ địa cũng được đánh giá là khó khăn và mất nhiều thời gian.

Những ai có thể mắc bệnh chàm cơ địa?

Bệnh chàm cơ địa có thể mắc phải ở bất kỳ ai. Tuy nhiên trẻ sơ sinh và trẻ em là những đối tượng dễ mắc phải bệnh chàm cơ địa nhất. Trẻ từ 3 – 12 tuổi và người lớn cũng có thể gặp phải tình trạng chàm cơ địa tuy nhiên mức độ ít hơn. Một số trường hợp trẻ mắc chàm cơ địa từ nhỏ khi lớn có thể khỏi các triệu chứng, tuy nhiên cũng có nhiều trường hợp các triệu chứng kéo dài đến tuổi trưởng thành.

độ tuổi mắc chàm cơ địa
Bệnh chàm cơ địa rất đa dạng về độ tuổi, từ trẻ sơ sinh, thanh thiếu niên đến người trưởng thành đều có thể mắc bệnh

II. Nguyên nhân gây bệnh chàm cơ địa và các yếu tố nguy cơ

1. Chàm cơ địa do những nguyên nhân nào gây ra?

Nguyên nhân gây ra bệnh chàm cơ địa tương đối phức tạp, có liên quan đến nhiều yếu tố trong cuộc sống, bao gồm cả yếu tố ngoại giới (bên ngoài cơ thể) và yếu tố nội giới (bên trong cơ thể). Theo kinh nghiệm điều trị bệnh chàm cơ địa của nhiều chuyên gia, có một số yếu tố phổ biến gây ra chàm cơ địa thường gặp trong cuộc sống, gồm có:

Yếu tố ngoại giới:

  • Bao gồm các yếu tố hóa học, vật lý, một số yếu tố tiếp xúc thường xuyên trong cuộc sống như các yếu tố hóa chất, các loại sơn, một số thuốc tiêm, uống,…
  • Các yếu tố tiếp xúc thường xuyên với da như chất liệu vải vóc, quần áo, các loại vật liệu như cao su, nhựa, các vật kim loại, bề mặt kim loại
  • Một số yếu tố tác động ngoài da gây ảnh hưởng đến tình trạng da như nấm, ghẻ,… các loại vi khuẩn,…
  • Yếu tố thời tiết, lông động vật, các loại cây trồng, thức ăn, khói thuốc lá,… cũng có thể dẫn đến tình trạng chàm cơ địa

Yếu tố nội giới:

  • Một số rối loạn liên quan đến chức năng của nội tạng, các rối loạn liên quan đến thần kinh, rối loạn nội tiết cũng có thể gián tiếp gây ra bệnh chàm cơ địa ngoài da
  • Ngoài ra cơ địa của một số bệnh nhân cũng có thể mẫn cảm quá mức, dẫn đến các thương tổn ngoài da
  • Di truyền cũng là một trong những yếu tố được xem là có nguy cơ cao gây ra tình trạng chàm cơ địa ngoài da

2. Những yếu tố nguy cơ có thể làm bùng phát chàm cơ địa

Bên cạnh một số yếu tố được xem là nguyên nhân dẫn đến bệnh chàm cơ địa, còn có một số yếu tố nguy cơ có thể khiến bệnh bùng phát, tái phát trở lại hoặc khiến bệnh trở nên trầm trọng hơn. Một số yếu tố nguy cơ này gồm có:

  • Thay đổi thời tiết, nóng hoặc lạnh, khiến da mất độ ẩm, dễ gây ra khô da, khiến cho tình trạng da trở nên mẫn cảm và dễ bùng phát chàm cơ địa. Yếu tố này có thể thúc đẩy tái phát bệnh vào một số mùa trong năm
  • Mồ hôi da cũng là một yếu tố có thể gây ngứa kéo dài, khiến bệnh nhân gãi, dễ làm cho bệnh tiến triển dai dẳng, khó hết, thường hay bị chàm tái đi tái lại
  • Căng thẳng, stress cũng là một trong những yếu tố có thể khiến cho tình trạng chàm cơ địa trên da bùng phát hoặc tái phát trở lại
  • Thiếu hụt các các yếu về dinh dưỡng, đặc biệt là các loại vitamin cũng góp phần ảnh hưởng đến hệ thống miễn dịch ngoài da

Ngoài ra còn có nhiều yếu tố khác trong sinh hoạt, cuộc sống góp phần thúc đẩy tình trạng chàm cơ địa nặng hơn. Tuy nhiên hiện nay vẫn chưa có những thống kê cụ thể và chi tiết các yếu tố này. Trong quá trình điều trị bệnh chàm cơ địa, việc xác định đúng các yếu tố ảnh hưởng đến bệnh nhân để tiến hành cách ly người bệnh với các yếu tố này.

nguyên nhân gây ra bệnh chàm cơ địa
Các yếu tố ngoại sinh và nội sinh đều có thể là nguyên nhân gây ra bệnh chàm cơ địa

3. Dấu hiệu và triệu chứng bệnh chàm cơ địa

Bệnh chàm cơ địa có thể xảy ra các triệu chứng ở bất cứ vùng da nào trên cơ thể. Trên những vùng da này sẽ xuất hiện một số dạng tổn thương da bao gồm: mụn nước, các mảng đỏ da và một số triệu chứng khác theo từng giai đoạn, bao gồm:

Giai đoạn đỏ da:

Bệnh nhân mắc chàm cơ địa bắt đầu có các triệu chứng ngoài da nhưng xuất hiện các mảng đỏ, hơi phù nề. Khi chạm vào có cảm giác các mảng này hơi cộm nhẹ, quan sát thấy ranh giới không rõ ràng. Khi bắt đầu bùng phát tình trạng đỏ da, bệnh nhân sẽ có các triệu chứng ngứa ngáy kéo dài. Trong giai đoạn này, trên nền da của bệnh nhân đôi kho còn xuất hiện những mụn nước lấm tấm với kích thước rất nhỏ bên dưới da.

Giai đoạn mụn nước

Trong giai đoạn này, có thể quan sát thấy tình trạng mụn nước xuất hiện ngày càng nhiều hơn. Kích thước mụn nước cũng lớn hơn và diện tích xuất hiện mụn nước có thể diễn ra trên khắp bề mặt vùng da bị chàm cơ địa. Trong giai đoạn này kích thước mụn nước có thể dao động bằng với kích thước đầu kim, khi mụn nước lớn sẽ có kích thước từ 1 – 2 mm.

Sau một thời gian xuất hiện mụn nước trên da, các mụn này sẽ lớn và tự vỡ hoặc vỡ do bị gãi, chà xát,… Khi mụn nước vỡ, thương tổn trên da sẽ bị trợt và chảy dịch. Giai đoạn này còn gọi là giai đoạn chảy nước.

Phần lớn những trường hợp chàm cơ địa cấp sẽ có vòng lặp luẩn quẩn giữa giai đoạn đỏ da, mụn nước chảy nước. Hai giai đoạn này sẽ tái đi tái lại trên da của bệnh nhân thành từng đợt ngắn. Nếu tái đi tái lại nhiều lần, chàm cơ địa có thể chuyển dần sang  dạng mạn tính với các dấu hiệu nhận biết riêng biệt.

Giai đoạn lên da non

Đây là giai đoạn đánh dấu tình trạng bệnh chàm cơ địa bắt đầu chuyển sang dạng mạn tính. Sau giai đoạn mụn nước và chảy nước, các thương tổn do chàm cơ địa có dấu hiệu giảm bớt, da ít đỏ và ít xung huyết hơn. Da bắt đầu giảm tình trạng chảy dịch, các vết trợt trên da bắt đầu khô dần và đóng vảy. Da non cũng bắt đầu xuất hiện với bề mặt nhẵn, bóng và sẫm màu hơn vùng da khác. Vùng da non này hơi cộm, sờ có cảm giác dày hơn so với da non thông thường.

Giai đoạn liken hóa

Dân gian còn goại đây là tình trạng hằn cổ trâu. Đa số những trường hợp có hằn cổ trâu đều là chàm cơ địa tiến triển lâu và đã chuyển sang mạn tính, hay tái đi tái lại. Bước vào giai đoạn liken hóa, hiện tượng sẫm màu ngày càng rõ rệt, có thể quan sát thấy rất rõ rệt so với các vùng da khác. Khi sờ vào vùng da này có cảm giác cứng, cộm, bề mặt da thô ráp, không giống với bề mặt da thông thường.

Ở một số bệnh nhân chàm cơ địa khi bước vào giai đoạn lichen hóa còn nổi rõ các hằn da, xen giữa là những sẩn dẹt. Xuyên suốt giai đoạn lichen hóa, các đợt ngứa cũng tồn tại dai dẳng trên da của bệnh nhân, gây ra nhiều khó chịu. Nếu bệnh nhân càng gãi, càng xuất hiện vòng lặp đỏ da – mụn nước – lên da non – lichen hóa, khiến cho bệnh kéo dài dai dẳng và rất khó chữa dứt.

triệu chứng chàm cơ địa
Những triệu chứng của bệnh chàm cơ địa ngoài da: đỏ da, ngứa, mụn nước, dày sừng lên da non, lichen hóa da

III. Chàm cơ địa có nguy hiểm không? Khi nào cần đến bác sĩ?

Tương tự như nhiều bệnh ngoài da khác, chàm cơ địa không phải là bệnh nguy hiểm nhưng cần chú ý điều trị sớm bởi bệnh gây ra nhiều ảnh hưởng cho cuộc sống, sinh hoạt, tâm lý và thẩm mỹ của bệnh nhân. Càng để lâu, bệnh càng dễ tiến triển nặng, trở thành bệnh mạn tính.

Do đó tốt nhất bạn nên đến bác sĩ khi bắt đầu có các triệu chứng của bệnh. Không nên chủ quan trước những dấu hiệu nhẹ vì nếu tự chăm sóc da tại nhà không đúng cách việc chữa bệnh chàm cơ địa sẽ khó hiệu quả. Đặc biệt là khi chàm đã bắt đầu chuyển sang giai đoạn lichen hóa trên da.

IV. Những hướng điều trị bệnh chàm cơ địa

Trong số những cách chữa bệnh chàm cơ địa được áp dụng hiện nay, các bác sĩ thường điều trị tại chỗ hoặc điều trị toàn thân theo từng giai đoạn tiến triển của bệnh. Xuyên suốt quá trình chữa bệnh cần đảm bảo một số nguyên tắc chung để đảm bảo điều trị đúng hướng và có kết quả tốt:

  • Tránh cho bệnh nhân tiếp xúc với các yếu tố có thể làm cho chàm cơ địa tiến triển nặng hơn
  • Vệ sinh da đúng cách, xuyên suốt đợt điều trị chàm cơ địa
  • Kết hợp các thuốc kháng viêm (vì chàm cơ địa cũng là một dạng viêm ngoài da) các thuốc bôi tại chỗ
  • Tùy tình trạng của bệnh nhân và thể bệnh của chàm cơ địa mà bác sĩ có thể lựa chọn các loại thuốc phù hợp để chữa bệnh chàm cơ địa. Do đó bệnh nhân không nên tự mua thuốc chữa theo đơn thuốc của người khác mặc dù mắc cùng một loại bệnh.

1. Điều trị tại chỗ (điều trị bằng thuốc bôi)

Thuốc điều trị chàm cơ địa tại chỗ (hay điều trị cục bộ) chủ yếu là các thuốc bôi ngoài da. Tùy theo tình trạng của bệnh nhân mà các bác sĩ có thể dùng các loại thuốc nước, dung dịch thuốc mỡ, kem bôi ngoài da cho phù hợp. Chỉ định sử dụng thuốc thường dựa vào từng giai đoạn của người bệnh, bao gồm:

Giai đoạn cấp

Đây là giai đoạn mà trên da có rất nhiều dịch tiết, do đó bác sĩ thường chỉ định sử dụng các loại thuốc sát khuẩn dạng dung dịch với hoạt tính nhẹ như hexamidine, chlohexidine, thuốc tím tỉ lệ 1/20.000. Các loại thuốc dạng dung dịch này không gây ra tình trạng bịt kín bề mặt như thuốc dạng mỡ nên được khuyên dùng hơn.

Sau khi dùng các dung dịch làm sạch thương tổn, bệnh nhân có thể được chỉ định dùng hồ nước hoặc dung dịch bạc nitrat tỉ lệ 1 – 5% vệ sinh ngoài da để giúp làm khô dịch tiết trên vị trí chàm cơ địa.

Giai đoạn bán cấp

Trong giai đoạn này chủ yếu sử dụng dung dịch eosin 2% hoặc dung dịch Milian bôi ngoài da để cải thiện triệu chứng.

Giai đoạn mạn

Trong giai đoạn này các tổn thương ngoài da bắt đầu làm cho da khô, dày, có dấu hiệu sừng hóa da. Điều trị trong giai đoạn này chủ yếu dùng các thuốc có tác dụng giảm dày da, bạt sừng, thường là các thuốc corticoid dạng mỡ, các thuốc dạng kem. Một số trường hợp có thể phối hợp thêm acid salicylic dùng tại chỗ để tăng hiệu quả tiêu sừng trên da.

thuốc bôi điều trị chàm cơ địa tại chỗ
Thuốc trị bệnh chàm cơ địa bôi ngoài da thường có dạng kem, dung dịch, thuốc mỡ,… giúp chữa bệnh chàm cơ địa tại chỗ

2. Điều trị bệnh chàm cơ địa toàn thân (điều trị bằng thuốc uống)

Đối với cách chữa bệnh chàm cơ địa toàn thân, mục tiêu chính là sử dụng thuốc là giúp giảm ngứa, giảm tình trạng bội nhiễm, ức chế miễn dịch, giảm các phản ứng phóng thích histaglobin, histamine dưới da. Một số nhóm thuốc thường được chỉ định trong điều trị toàn thân gồm có:

  • Nhóm thuốc kháng histamine nhóm I và II, thường chỉ định phối hợp giảm ngứa.
  • Với một số trường hợp chữa bệnh chàm cơ địa kèm theo dị ứng da có thể phối hợp thêm histaglobin giúp giảm phóng thích kháng thể dưới da
  • Sử dụng các thuốc kháng sinh trong điều trị bệnh chàm cơ địa nếu bệnh nhân có bội nhiễm, nhiễm khuẩn ngoài da do Staphylococcus aureus và một số khuẩn khác
  • Thuốc ức chế miễn dịch đối với chàm mạn tính lan tỏa, tuy nhiên cần thận trong khi dùng để tránh biến chứng
  • Đối với chữa bệnh chàm cơ địa mạn tính toàn thân có thể cân nhắc dùng corticoid dạng uống, thường là prednisolone. Chỉ định sử dụng thận trọng tránh biến chứng
  • Một số liệu pháp ánh sáng như PUVA, tia UV cũng có thể được chỉ định để chữa chàm cơ địa trong những trường hợp nặng ở lòng bàn tay, bàn chân và các vùng chàm lan tỏa mạn tính.

Đối với các thuốc uống, thuốc điều trị chàm cơ địa toàn thân khi sử dụng cần hết sức thận trọng bởi hầu hết các thuốc trong nhóm này đều có hoạt lực cao. Nếu sử dụng trong thời gian dài có thể dẫn đến những ảnh hưởng xấu, các tác dụng phụ cũng như biến chứng không mong muốn cho sức khỏe. Thông thường liều lượng dùng được kiểm soát ở mức vừa đủ, thời gian sử dụng chia thành từng đợt ngắn sau mỗi đợt bác sĩ sẽ ngưng thuốc và tái khám để kiểm tra diễn tiến của bệnh.

thuốc điều trị chàm cơ địa dạng uống
Các thuốc chữa chàm cơ địa toàn thân dạng uống gồm các thuốc kháng histamine, thuốc kháng sinh và một số thuốc khác

*Lưu ý: Trong quá trình áp dụng những cách chữa bệnh chàm cơ địa bằng thuốc, để tránh những tác dụng phụ không mong muốn cho sức khỏe, bệnh nhân cần tuân thủ một số lưu ý sau:

  • Tuyệt đối không dùng thuốc khi chưa có chỉ định của bác sĩ điều trị
  • Không tự ý thay đổi liều dùng, lượng dùng và thời gian sử dụng thuốc
  • Không dùng thuốc điều trị bệnh chàm cơ địa theo toa thuốc của bệnh nhân khác vì tình trạng bệnh ở mỗi bệnh nhân có thể khác nhau

V. Biện pháp chăm sóc da và lưu ý đối với bệnh chàm cơ địa

Đối với những bệnh lý có đặc tính dai dẳng, dễ tái phát cần kết hợp cùng lúc các biện pháp điều trị, phòng ngừa. Bên cạnh điều trị bệnh chàm cơ địa thì các biện phòng ngừa bệnh cũng có vai trò rất quan trọng, giúp hạn chế tái phát bệnh và kéo dài dai dẳng. Do đó, đề tránh tình trạng chàm cơ địa trên da tiến triển nặng, bạn nên đặc biệt chú ý một số yếu tố sau:

  • Tuyệt đối không gãi khi bị ngứa ngáy, mụn nước do bệnh chàm cơ đia gây ra vì có thể khiến tình trạng bệnh nặng hơn, tiến triển xấu và có khả năng gây nhiễm trùng da
  • Không được sử dụng các sản phẩm chă sóc da có tính tẩy mạnh để vệ sinh da. Tốt nhất bạn nên lựa chọn những sản phẩm không mùi, không có tính tẩy mạnh
  • Không nên lựa chọn các chất liệu quần áo quá nóng, bí,… Tốt nhất bạn nên chọn mặc các loại quần áo rộng rãi làm từ sợi mềm, như chất liệu sợi bông (cotton). Hạn chế nhựa tổng hợp, nhất là ở người có cơ địa bị dị ứng
  • Hạn chế tiếp xúc với các loại hóa chất, chất tẩy rửa, nên sử dụng sản phẩm chăm sóc da phù hợp, an toàn cho da
  • Không tiếp xúc với các yếu tố có thể gây ra dị ứng cho cơ thể bạn, đặc biệt là các yếu tố dị ứng bạn đã biết trước đó
  • Dưỡng ẩm da của bạn với các loại sản phẩm dưỡng ẩm phù hợp
  • Vệ sinh da hằng ngày với nước ấm, sau khi vệ sinh da thì lau lại vứi khăn mềm nhẹ nhàng, tránh tối đa chà xát mạnh ngoài da vì có thể gây ảnh hưởng xấu cho vùng da của bạn
phòng tránh chàm cơ địa
Trong điều trị và phòng ngừa chàm cơ địa tái phát cần chú ý không gãi lên da vì có thể khiến tình trạng bệnh nặng hơn

Điều trị bệnh chàm cơ địa không phải là vấn đề có thể thực hiện trong một sớm một chiều bởi đây là bệnh mạn tính, khả năng tái đi tái lại cao. Do đó việc điều trị thường khó khăn và tương đối kéo dài. Phối hợp cùng lúc những cách chữa chàm cơ địa, chăm sóc da và tích cực phòng tránh tái phát bệnh là chìa khóa hữu hiệu nhất để giúp bạn đẩy lùi tình trạng chàm cơ địa trên da. Khi thấy có các dấu hiệu chàm cơ địa, bạn nên điều trị càng sớm càng tốt để tránh bệnh kéo dài sẽ ảnh hưởng xấu và rất khó chữa.

Bệnh chàm cơ địa và những điều cần biết:

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *